سرزمين فلسطين! نامي به بلنداي تاريخ بشر. هيچ سرزميني مانند آن براي اقوام و مذاهب گوناگون عزيز نبوده و هيچ سرزميني مانند آن مورد هجمه و تاخت و تاز قرار نگرفته است. فلسطين براي تمام اديان سامي مورد احترام بوده و مقدس شمرده شده است،چه يهود كه آن را ارض موعود خويش شمرده­اند و چه مسلمانان كه آن را جايگاه معراج رسول­الله ناميده­اند و چه مسيحيان كه آن را زادگاه پيامبر خويش خوانده­اند. با اين حال اين قداست پاك،هماره زير سايه جنگها و خشونتها قرار گرفته و لگدمال شده است. اما به راستي فلسطين سرزمين چه كساني است؟ مروري كوتاه ميكنيم بر تاريخچه ارض موعود:

آغاز: در حدود دوهزار و پانصد سال قبل از ميلاد مسيح،چند قبيله عربي كه به كنعانيون مشهورند وارد اين سرزمين شدند و در آن اقامت گزيدند و نزديك هزار و پانصد سال در آن حكومت كردند. شهرهاي «اريحا» و «نابلس» از يادگاران دوران كنعانيون است. كنعانيون بت­پرست بوده و از راه كشاورزي روزگار ميگذرانيدند. گروه بعدي كه به فلسطين وارد شدند قومي بودند كه از يكي از جزاير مديترانه پاي به اينجا گذاردند. اين قوم فلسطينيون نام داشتند كه به بت­پرستي مشغول بودند و از راه تجارت روزگار ميگذرانيدند. شهر غزه از يادگارهاي آنان است. فلسطينيون با جانشينان حضرت سليمان به جنگ پرداختند و در نهايت بر اثر همان جنگها از بين رفتند اما نام آنان بر اين سرزمين ماند.

عبرانيون،پدران ارض موعود: هزار و هشتصد سال پيش از ميلاد مسيح، حضرت ابراهيم از سرزمين اور به ارض كنعان (فلسطين) مهاجرت كرد و در آنجا صاحب فرزندي به نام اسحاق شد. فرزند حضرت اسحاق، يعني حضرت يعقوب به نام «اسرائيل» ملقب شد و فرزندان وي را بني اسرائيل ناميدند. بني اسرائيل در زمان زمامداري حضرت يوسف به مصر رفتند و در همانجا ماندگار شدند تا اينكه در زمان رامسس دوم (فرعون) تحت فشار قرار گرفتند و در معيت حضرت موسي از مصر بار ديگر به فلسطين مهاجرت كردند. اما در ميانه امر مهاجرت و در زمان سرگرداني چهل­ساله حضرت موسي درگذشت و رهبري بني اسرائيل به يوشع رسيد. بني اسرائيل به رهبري وي از رود اردن گذشتند و وارد فلسطين شدند. آنها نخست به شهر اريحا وارد شدند و «... تمام مردم اريحا را از زن و مرد پير و طفل كشتند و حتي همه حيوانات را از دم تيغ گذراندند،هرچه در شهر يافتند آتش زدند. فقط طلا و نقره و ظروف مسي و ادوات آهني را تلف نمي­كردند و در خزانه رب جمع مي­نمودند» (عهد عتيق،سفر يوشع بن نون،فصل ششم). ولي در نهايت موفق به فتح اورشليم (بيت المقدس) نشدند و اين شهر و حوالي آن در اختيار فلسطينيون باقي ماند. يهود،پس از يوشع دچار هرج و مرج و چنددستگي شد و حتي برخي از آنان به بت­پرستي روي آوردند تا اينكه نوبت به حكومت طالوت رسيد. وي به جنگ با دشمنان يهود پرداخت ولي پس از پيروزيهاي فراوان در جنگ با فلسطينيون شكست خورد و مجروح شد و در نهايت خودكشي كرد (در قرآن كريم،آيات 245 تا 251 سوره بقره به بخشهايي از زندگي طالوت اشاره شده است). پس از وي رهبري يهود به حضرت داود رسيد. وي يهود را قدرتمند كرد و تمام اسباط بني اسرائيل را متحد ساخت. به جنگ با فلسطينيون پرداخت و شهر اورشليم را تصرف كرد و آنجا را پايتخت حكمراني خويش قرار داد. وي همچنين در دوران حكومت نسبتا طولاني­مدتش مملكت يهود را وسعت داد و پس از مرگش در كوه صهيون در اورشليم به خاك سپرده شد. پس از وي فرزندش حضرت سليمان به حكومت عبرانيون رسيد. در زمان حكومت وي هيكل (معبد) عظيمي در اورشليم بنا نهاده شد كه مسجد الاقصي بر خرابه­هاي همين معبد بنا نهاده شده است. بعد از حضرت سليمان ميان جانشينانش اختلاف افتاد و مملكت يهود به دو كشور تقسيم شد. يكي مملكت هيوذا به مركزيت اورشليم و ديگري مملكت اسراييل به مركزيت سامره (در نزديكي نابلس امروزي). اساس انديشه صهيونيسم و عقيده ارض موعود بر مبناي اين حضور چندين ساله يهود در فلسطين بنا نهاده شده است. دو مملكت يهودي مرتب با يكديگر در جنگ و نزاع بودند تا اينكه آشوريان مملكت اسراييل را نابود كردند. مملكت يهودا اما عمر بيشتري يافت و تا حدود 600 سال قبل از ميلاد دوام آورد تا اينكه بخت­النصر پادشاه آشوري به فلسطين حمله كرد و اورشليم را ويران نمود و هزاران يهودي را به قتل رسانيد و پادشاه يهود را با 50000 نفر به بابل كوچاند.

مملكت فلسطين،از كوروش تا روميان: با غلبه كوروش هخامنشي بر كلدانيان،يهود به فلسطين بازگشتند و هيكل سليمان را تجديد بنا كردند. پس از آن فلسطين به دست اسكندر مقدوني افتاد و پس از مرگ وي جانشينانش بر فلسطين حكومت كردند تا اينكه مجبور شدند به يهود استقلال دهند. اما مدتي بعد روميان فلسطين را تصاحب كردند و از آن زمان تا ظهور اسلام فلسطين به صورت يكي از مستعمرات روم باقي ماند.

اسلام در فلسطين: پيشروي به سمت فلسطين در زمان ابوبكر خليفه اول مسلمين آغاز شد اما اورشليم در زمان خليفه دوم (عمر) فتح گشت و بالاخره در زمان حكومت معاويه بر فلسطين،تمام اين سرزمين به دست مسلمين افتاد و از آن پس فلسطين به يك منطقه عربي تبديل شد و حكومتهاي بني اميه،بني عباس و در نهايت حكومت شيعي فاطميون مصر،بر آن حكم راندند.

جنگهاي صليبي،سيماي افسانه­اي صلاح­الدين ايوبي: در سال 1059 ميلادي مسيحيان براي بازپس­گيري فلسطين،زادگاه حضرت عيسي از مسلمانان جنگهاي صليبي را آغاز كردند. جنگهاي صليبي از چهار دوره تشكيل شده است. در جنگ صليبي اول مسيحيان موفق شدند فلسطين را تصرف كنند اما در جنگ صليبي دوم مسلمانان به رهبري صلاح­الدين ايوبي قدس را بازپس گرفتند. در جنگ سوم كه اروپاييان براي پس گرفتن قدس پا جلو نهادند با مقاومت مسلمانان روبرو شدند و در نهايت با امضاي قرارداد صلح،قدس در اختيار مسلمانان باقي ماند و در جنگ چهارم مسيحيان مدتي قدس را تصرف نمودند اما باز آن را از دست دادند و مسلمانان بارديگر بر قدس حكمفرما شدند. پس از آن مدتي فلسطين ميان حاكمان مصر و سوريه دست به دست شد تا اينكه با قدرت گرفتن امپراطوري عثماني فلسطين تحت حاكميت دولت عثماني درآمد. دوران حكومت عثمانيان بر فلسطين حدود 500 سال طول كشيد. در اين مدت فلسطين از آشوب و فتنه در امان نماند و زماني مورد تاخت و تاز ناپلئون بناپارت و زماني مورد حمله حاكم مصر قرار گرفت.

فلسطين در عصر نوين: در خلال جنگ اول جهاني و سقوط امپراطوري عثماني،فلسطين تحت قيموميت انگلستان درآمد و از همان زمان موج مهاجرت يهوديان اروپا،كه از آزار اروپاييان به ستوه آمده بودند به فلسطين آغاز شد. تا اينكه در نهايت در سال 1948 جامعه ملل راي به تقسيم فلسطين و ايجاد كشور اسراييل داد و فصلي از تاريخ اين سرزمين را رقم زد كه تا امروز با خشونت و جنگ ادامه دارد. تاريخ نوين فلسطين در اين مقال كوتاه نميگنجد و خود به اندازه يك كتاب جاي حرف و حديث دارد. سرزمين فلسطين بيش از چهار هزار سال است كه رنگ آرامش به خود نديده و دائم در جنگ و خونريزي است. فلسطين نه سرزمين عربي است و نه عبري. نه از آن مسلمانان است و نه يهوديان و نه مسيحيان. تاريخ خونبار فلسطين نشان ميدهد هرگاه كساني آن را تنها براي خود خواسته­اند آرامش را از آن ربوده­اند و همه فلسطين را تنها براي خود خواسته­اند. سرزمين مقدس زماني روي آرامش خواهد ديد كه سرزمين همه باشد و سرزمين هيچكس... تا كي شود كه روي آرامش ببيند.

(سير تاريخ فلسطين در اين مطلب از كتاب «سرگذشت فلسطين يا كارنامه سياه استعمار» نوشته «دكتر اکرم زعيتر» برداشت شده است)